فولاد مبارکه اصفهان (نماد «فولاد») در سال مالی ۱۴۰۴ فروشش را از ۲۸۶.۸ همت رساند به ۳۶۶.۹ همت. هشتاد همت فروش بیشتر، یعنی رشد ۲۸ درصدی.
سودش در همان سال از ۹۹.۶ همت شد ۱۰۰.۳ همت. یعنی تقریباً هیچ.
این‌ها از صورت‌های مالی حسابرسی‌شده است، نه برآورد و نه تخمین.
نتیجه‌گیری اول، که غلط بود
وقتی فروش زیاد میشود و سود نه، اولین چیزی که به ذهن می‌رسد این است که هزینه‌ها از کنترل خارج شده‌اند.
و عددها هم همین را تأیید می‌کردند. از هر ۱۰۰ تومان فروش، سود ناخالصی که میماند:
| سال ۱۴۰۳ | ۳۷ تومان |
| سال ۱۴۰۴ | ۲۹ تومان |
هشت تومان کمتر، در یک سال. برای یک شرکت تولیدی بزرگ، این عدد نگران‌کننده است.
من هم همین برداشت را کردم. و اگر همان‌جا متوقف شده بودم، تحلیلی منتشر می‌کردم که اشتباه بود.
چیزی که در جدول جزئیات بود
صورت سود و زیان فقط جمع کل را نشان میدهد. ولی در پیوست گزارش، جدولی هست که درآمد و بهای تمام شده را به تفکیک می‌آورد. آنجا یک ردیف تازه پیدا شد که سال قبلش اصلاً وجود نداشت:
| مبلغ | |
|---|---|
| درآمد | ۶۴.۶ همت |
| بهای تمام شده | ۶۴.۶ همت |
| سود ناخالص | ۰.۰۵ همت |
حاشیهی سود این ردیف: ۰.۰۸ درصد. عملاً صفر.
این چیست؟ فولاد از سال ۱۴۰۴ شروع کرده برای مجتمع فولاد و نورد سبا اصفهان، زیرمجموعهی صددرصدی خودش, ورق به نورد تبدیل کند و فقط دستمزدش را بگیرد. یک قرارداد کار مزدی.
پولی از مجموعه بیرون نرفته — کار برای خودش انجام شده. ولی ۶۴.۶ همت درآمد و ۶۴.۶ همت هزینه وارد صورت سود و زیان شده که به سود این شرکت چیزی اضافه نمی‌کند.
و این برای سهامدار مهم است، چون ملاک تقسیم سود، سود همین شرکت است.
حالا همان ردیف را کنار بگذاریم
| گزارش‌شده | بدون آن قرارداد | |
|---|---|---|
| رشد فروش | ۲۸٪ | ۵.۴٪ |
| سود هر ۱۰۰ تومان فروش، ۱۴۰۳ | ۳۷ تومان | ۳۷ تومان |
| سود هر ۱۰۰ تومان فروش، ۱۴۰۴ | ۲۹ تومان | ۳۵ تومان |
| افت | ۸ تومان | ۲ تومان |
آن سقوط هشت‌تومانی تقریباً وجود نداشت. یک قرارداد با حاشیهی صفر، هم فروش را باد کرده بود و هم نسبت سود را رقیق.
رشد واقعی فروش هم ۲۸ درصد نبود؛ حدود ۵ درصد بود.
هر دو عدد از یک گزارش بیرون آمده‌اند. یکی در صفحه‌ی اول است، دیگری در پیوست.
سال ۱۴۰۵: همان اتفاق، شدیدتر
در گزارش سه‌ماهه‌ی سال ۱۴۰۵ همین قرارداد ادامه دارد — و این بار زیان هم داده است:
| سه ماهه ۱۴۰۵ | مبلغ |
|---|---|
| درآمد قرارداد | ۲۲.۶ همت |
| بهای تمام شده | ۲۳.۰ همت |
| نتیجه | ۰.۴ همت زیان |
با همان روش، تصویر واقعی این میشود:
| سود هر ۱۰۰ تومان فروش — گزارش‌شده | ۲۸ تومان |
| سود هر ۱۰۰ تومان فروش — بدون آن قرارداد | ۳۹ تومان |
یازده تومان اختلاف. و این ۳۹ تومان، از ۳۵ تومان سال ۱۴۰۴ و ۳۷ تومان سال ۱۴۰۳ هم بیشتر است.
یعنی کارخانه در هر تنی که فروخته، حاشیهی بهتری از دو سال قبل گرفته.
پس چرا سود سه‌ماهه ۲۶ درصد کمتر شد؟
سود خالص سه ماهه‌ی ۱۴۰۵ از ۱۶.۲ همت رسید به ۱۲.۰ همت. دلیلش ضعف تولید نبود:
- مقدار فروش ۲۲ درصد کمتر بود — خسارتی که به خط تولید وارد شده بود
- نرخ فروش حدود ۱۶ درصد بالاتر رفت و بخشی را جبران کرد
- همان قرارداد کار مزدی، این بار زیان داد
- و درآمد غیرعملیاتی که سال قبل بخش بزرگی از سود را پوشانده بود، امسال منفی شد
هیچ‌کدام از این‌ها به کارایی خط تولید ربط ندارد.
و نیمه‌ی اول ۱۴۰۵ بهتر از نیمه‌ی اول ۱۴۰۴ بود
گزارش فعالیت ماهانه تا پایان شهریور منتشر شده — سه ماه جلوتر از صورت مالی. بدون آن قرارداد:
| ۶ ماهه ۱۴۰۵ | ۶ ماهه ۱۴۰۴ | تغییر | |
|---|---|---|---|
| مقدار فروش | ۳٬۴۳۸ هزار تن | ۳٬۳۸۰ هزار تن | \u200E+۱.۷٪ |
| مبلغ فروش | ۱۸۸.۰ همت | ۱۳۰.۷ همت | \u200E+۴۴٪ |
نیمه‌ی اول امسال، با وجود خسارت وارد شده به خط تولید، هم در مقدار و هم در مبلغ از نیمه‌ی اول پارسال جلوتر است.
ترکیب فروش هم عوض شده: فروش داخلی حدود ۲۳ درصد بیشتر و فروش صادراتی به‌شدت کمتر شده است.
یک نکته‌ی دیگر: تصمیم مجمع
مجمع عمومی عادی سالیانه در ۱۱ مرداد ۱۴۰۵ تشکیل شد و تصویب کرد ۵۵ ریال به ازای هر سهم تقسیم شود.
سود هر سهم همان سال ۵۱۸ ریال بود. یعنی حدود ۱۰ درصد — نزدیک به حداقل قانونی.
سال قبلش، سود تقسیم‌شده حدود ۴۲ درصد سود خالص بود.
این یعنی شرکت تصمیم گرفته نقد را نگه دارد. و سه چیز دیگر در همان گزارش، همین جهت را نشان میدهد:
- هزینه‌های مالی در سال ۱۴۰۴ حدود ۶۷ درصد بیشتر شد
- طی سال ۱۵۴.۶ همت تسهیلات دریافت شد
- و ۴۳.۵ همت افزایش سرمایه از محل سود انباشته انجام شد — که پول تازهای وارد شرکت نمی‌کند، فقط تعداد سهم را زیاد میکند
دلیلش را خود صورتجلسه می‌گوید: در همان جلسه، بودجهای برای بازسازی و نوسازی خسارتهای وارد شده تصویب شده است.
چه چیزی از این ماجرا یاد می‌گیریم
۱. جمع کل، تفکیک را پنهان میکند. عدد «فروش» در صفحه‌ی اول، جمع چند چیز متفاوت است. جدول تفکیکی در پیوست، همان عدد را باز میکند.
۲. یک خط تازه میتواند همه‌ی نسبت‌ها را عوض کند. قراردادی با حاشیهی صفر، نسبت سود کل را پایین می‌کشد بدون اینکه چیزی در عملکرد واقعی بدتر شده باشد.
۳. قبل از قضاوت درباره‌ی یک افت، دنبال علتش بگردید. و اگر علت در گزارش نبود، آن را «نامشخص» بنویسید، نه «ضعف مدیریت».
۴. درصد رشد، بدون اینکه بدانید از کجا آمده، هیچ نمی‌گوید. رشد ۲۸ درصدی این شرکت، در عمل حدود ۵ درصد بود.
هوش مصنوعی اینجا چه کرد
استخراج ده‌ها جدول از فایل‌های کدال، تطبیق ردیف‌ها بین سه گزارش با دوره‌های متفاوت، و محاسبه‌ی دوباره‌ی نسبت‌ها پس از کنار گذاشتن آن قرارداد — همه‌ی این‌ها را ماشین در چند دقیقه انجام داد. دستی، ساعت‌ها طول می‌کشید.
ولی سه تصمیم به عهده‌ی آدم ماند، و بدون آن‌ها نتیجه غلط می‌شد:
- اینکه بفهمد آن ردیف تازه یک قرارداد کار مزدی است و باید جدا حساب شود
- اینکه بداند طرف قرارداد، زیرمجموعهی صددرصدی خود شرکت است — پس پولی از دست نرفته
- و اینکه افت سه‌ماهه را بدون علتش گزارش نکند، چون خواننده آن را به پای شرکت می‌نویسد
ماشین سرعت میدهد. قضاوت را نه.
محدودیت‌ها
- این متن روش خواندن صورت مالی را نشان میدهد و پیشنهاد خرید، فروش یا نگهداری نیست.
- ارقام سال ۱۴۰۴ حسابرسی‌شده است. ارقام سه‌ماهه‌ی ۱۴۰۵ و گزارش فعالیت، حسابرسی‌نشده است.
- همه‌ی اعداد از گزارش‌های عمومی منتشرشده در کدال و صورت‌جلسه‌ی مجمع گرفته شده است.
- ارقام به همت گرد شده‌اند؛ مبنای محاسبه، اعداد میلیون ریالی صورت‌های مالی است.
- این تحلیل فقط صورت‌های خود شرکت را بررسی میکند. بدهی‌ها، جریان نقد و برنامه‌های آتی در این متن نیامده و برای قضاوت کامل لازم است.
اگر می‌خواهید همین بررسی روی صورت‌های مالی کسب‌وکار خودتان انجام شود، از طریق فرم تماس سایت پیام بدهید.